Dobry psycholog z Warszawy. Skuteczna pomoc psychologiczna. Zadzwoń po badanie!

Od czego jest zależne poprawne rozumowanie?

W badaniach przeprowadzonych przez nas nad rozumowaniem dzieci w wieku przedszkolnym67 dobrano 3 serie eksperymentalne w taki sposób, aby w każdej z nich dominowała, inna podstawa aktywizacji procesu rozumowania, prowokująca do rozwiązywania problemów w płaszczyźnie manipulacyjnej, percepcyjnej i wyobrażeniowej oraz słowno-logicznej. Stwierdzono, że u dzieci w wieku od 3 do 7 lat rozumowanie sytuacyjne i czynnościowe na materiale konstrukcyjnym (przy układaniu wzorów z patyczków) przebiega bardziej sprawnie od słowno-logicznego wnioskowania i uzasadniania sądów dedukcyjnych. Dynamika rozwoju rozumowania polega, w świetle tych badań, na wzbogacaniu i różnicowaniu się jego form wraz z wiekiem oraz na zmianie stylu poznawczego w przebiegu tej czynności. Od rozumowań skokowych, czyli chaotycznych, naiwnych, pochopnych, nie liczących się z przesłankami zadania, dzieci przechodzą do rozumowań ciągłych, uwzględniających następstwo zdarzeń i związki przyczynowo-skutkowe. Od ogólnikowych i globalnych posunięć lub stwierdzeń przechodzą do zabiegów i sądów analitycznych, opartych na rzeczowej podstawie informacyjnej i wglądzie w warunki zadania.

Poprawne rozumowanie zależne jest w dużej mierze od tzw. p o – wściągu myślowego, czyli zdolności do wstrzymania się z wydaniem definitywnego sądu o jakimś zjawisku do momentu zebrania dostatecznej liczby przesłanek i argumentów na poparcie jakiejś tezy lub za jej odrzuceniem. Wprawdzie rozwinięty krytycyzm cechuje dopiero umysły dojrzałe, ale zalążki tej właściwości można obserwować nawet u dzieci w wieku przedszkolnym. Już w tym okresie w umyśle dziecka powstają pewne wątpliwości, dotyczące prawdy lub fałszu zasłyszanych – twierdzeń i świadczące o początkach refleksji i powściągu myślowego. We wspomnianych powyżej badaniach nad rozumowaniem stosowaliśmy m.in. serię prób dotyczących zdolności wykrywania i uzasadniania przez dzieci niedorzeczności na obrazkach. Zadanie okazało się zdecydowanie za trudne dla dzieci 3-letnich, które nie rozumiały problemu i nie dostrzegały, że treść obrazka jest niezgodna z rzeczywistością. Dopiero większość dzieci w wieku 4 – 5 lat wykrywała niedorzeczność, nie potrafiła jej jednak uzasadnić, ograniczając się do ogólnikowego stwierdzenia, że „to źle”, „to ma być inne” lub do wyszczególnienia błędnych elementów. Dzieci w 6 i 7 r.ż. podawały natomiast uzasadnienia swoich sądów bądź to odwołując się do ogólnej zasady lub prawa, uważanych za obowiązujące, bądź też przeciwstawiając wykrytą niedorzeczność faktycznemu i prawidłowemu stanowi rzeczy, czy też w końcu przewidując skutki i konsekwencje niewłaściwego układu zjawisk. Te ostatnie uzasadnienia świadczą o właściwości umysłu dziecka zwanej „realizmem naiwnym”: dziecko traktuje bowiem wyimaginowaną sytuację „na serio”, jakkolwiek, wykrywa w niej błąd logiczny, w czym przejawia się krytycyzm jego myślenia, oczywiście w zalążkowej postaci.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.