Człowiek i poziom jego aspiracji

Jedną z najważniejszych właściwości człowieka jest jego poziom aspiracji: można to określić jako punkt na skali osiągnięć, który jednostka zamierza zdobyć i który daje jej satysfakcję. Marzenie o wyższych studiach, rozwiązanie problemu naukowego, awans na kierownicze stanowisko czy poznanie świata to jedynie nieliczne przykłady ludzkich aspiracji. Poziom aspiracji wywiera przemożny wpływ na działanie: osiągnięcia jednostki zależą nie tylko od okoliczności i warunków społecznych, lecz również od tego, co ona chce osiągnąć. Ktoś, kto nie umie określić wysokiego, a jednocześnie realnego poziomu aspiracji, kto kieruje się fatalną zasadą: „Na to mnie nie stać”, nie może liczyć na żadne sukcesy. Psychologowie zgromadzili liczne dowody potwierdzające te hipotezy. W jednym z najbardziej pomysłowych eksperymentów22 studenci symulowali rzeczywiste transakcje handlowe typu „kupno-sprzedaż”. Badani, którzy mieli trzykrotnie wyższy poziom aspiracji od swoich partnerów, osiągali prawie dwukrotnie wyższe dochody pieniężne. Chociaż osiągnięcia ich nie były wprost proporcjonalne do aspiracji, to jednak te ostatnie wywierały przemożny wpływ na ostateczną transakcję. Poziom aspiracji, jako względnie trwała właściwość jednostki, regulował więc jej zachowanie.

Aby zaspokoić swoje aspiracje, aby osiągnąć planowane cele, człowiek musi poznać otaczający świat, musi zdobyć o nim informacje. Spostrzeganie świata zależy w dużym stopniu od systemu oczekiwań. System ten, jako wynik osobistych doświadczeń i myślenia, pozwala przewidywać, co może się zdarzyć, a co jest nieprawdopodobne: decyduje on o tym, czego człowiek się spodziewa i jak per- cypuje zdarzenia zewnętrzne. Przyjmijmy, że prosimy ludzi o opisanie rysunku2 ze strony 90. Ci, którzy nastawili się na spostrzeganie zwierząt (na przykład zoologowie), zobaczą na nim mysz polną, inni zaś, którzy oczekują ludzkich twarzy, stwierdzą, że przedstawia on rysunek człowieka.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *