Dziecko i rozdział fikcji od rzeczywistości

Niezwykle istotnym czynnikiem, warunkującym prawidłową percepcję przedstawień teatralnych (aktorskich i lalkowych) oraz filmów, jest swoista dojrzałość do ich odbioru. Oczywiście, na poziomie różnych okresów rozwoju człowieka kryteria takiej dojrzałości są odmienne, związane z ogólnym poziomem-rozwoju osobowości i z szeregiem innych czynników. W interesującym nas okresie młodszego wieku szkolnego o dojrzałości takiej mówi się 7‘ w następujących sytuacjach:

– 1. Dziecko jest w pełni świadome, że postacie i akcja – wszystko, co się dzieje na scenie – są fikcją, a nie światem rzeczywistym. To pierwsze twierdzenie wymaga pewnego komentarza.

Zagadnienie rozdziału fikcji od rzeczywistości jest szczególnie ważne i istotne dla przełomu wieku przedszkolnego i szkolnego. Dokonanie takiego rozdziału stanowi jedno z zadań rozwojowych tej fazy. Badacz i głęboki znawca okresu przedszkolnego, S. Szuman, mimo iż nie tylko uznawał, ale i chronił prawo dziecka do bajki i akcentował jej wielkie znaczenie, stwierdzając: „dobra bajka ludowa, piękna artystyczna bajka dla dzieci kładzie podwaliny pod późniejsze kształtowanie się naszej wrażliwości na piękno utworów literackich” (1962, ś. 278), jednocześnie zalecał widzieć i to, co niosą w rozwoju i dla rozwoju dzieci ich lata .szkolne. Coś bowiem należy ż tego okresu fascynacji dziecka bajką przeobrazić, a coś zachować jako zdobycz i osiągnięcie rozwojowe poprzednich okresów i kształtować dalej. Dwa warunki – jak twierdzi – winny być zachowane w kierowaniu rozwojem dziecka w tej dziedzinie.

– a) W końcu okresu przedszkolnego dzieci na ogół przestają „wierzyć” bajkom. Bajki i zabawy tematyczne o fantastycznym wątku nie interesują już dzieci tak, jak w latach ubiegłych. Rodzi się bowiem zdolność konkretnego i w pewnym stopniu krytycznego myślenia. Dziecko stojące u progu szkoły dalej lubi bajki, ale nie ulega łatwowiernie ich fantastyce i-sugestiom. Wpływ dorosłych w tym okresie oddziałuje i winien oddziaływać w. tym kierunku, aby dzieci stały się zdolne do coraz wyraźniejszego odróżnienia tego, o czym się mówi i co się czyni „na niby”, od tego, co dzieje się „naprawdę” Jednakże odwrót od bajek nie następuje od razu. Jak mówiliśmy – świat baśni jeszcze co najmniej w dwu pierwszych latach wieku szkolnego dalej przyciąga i interesuje dzieci.

– b) Współdziałając z dzieckiem w kierunku nawiązywania przez nie coraz bliższych kontaktów z otaczającym rzeczywistym światem, popierając krytyczny stosunek do wytworów czystej baśniowej fantazji, dorośli winni dostarczyć mu takiej lektury, takich zajęć i takich widowisk, które by służyły nie tylko powiększeniu jego orientacji w rzeczywistym świecie, ale dalej budziły zainteresowania, podsycały wyobraźnię i fantazję, które stanowią podstawę twórczości w wielu dziedzinach kultury, techniki i przemysłu M

– 2. Kolejnym warunkiem właściwej percepcji widowisk teatralnych jest to, aby dziecko umiało dostrzec umowność sztuki i fakt, że postacie sceniczne są grané przez aktorów, odróżnić żywego aktora od roli, jaką gra w utworze. Łatwiejsze to jest w teatrze „lalek” niż w teatrze „aktora”

– 3. Percepcja jest pełna, jeśli dziecko zwraca uwagę i reagüje także na scenografię i muzykę, zdając sobie sprawę, iż stanowią one istotną część widowiska. Uświadomienie sobie wkładu autora i reżysera w widowisko nie zachodzi jeszcze na tym poziomie – stanie się osiągnięciem rozwoju widza teatralnego w okresach późniejszych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *