Identyfikacja

Pojęcie to wprowadziliśmy w poprzednim podrozdziale, aby łatwiej wyjaśnić proces kształtowania ego i superego. W niniejszym kontekście identyfikację można określić jako metodę, za której pomocą dana osoba przejmuje cechy innej osoby i czyni je integralną częścią własnej osobowości. Człowiek uczy się redukować napięcie kształtując swe zachowanie według zachowania kogoś innego. Freud wolał termin identyfikacja od bardziej znanego terminu naśladowanie, ponieważ – jego zdaniem naśladowanie oznacza jakieś powierzchowne i krótkotrwałe kopiowanie czyjegoś zachowania, podczas gdy jemu było potrzebne słowo, które przekazywałoby ideę mniej lub bardziej trwałego włączenia w osobowość.

Za swe wzory (czy modele) wybieramy tych, którzy zdają się zaspokajać swe potrzeby z większym powodzeniem niż my. Dziecko identyfikuje się ze swymi rodzicami, ponieważ wydają mu się wszechmocni, przynajmniej w latach wczesnego dzieciństwa. W miarę jak dzieci rosną, znajdują sobie inne osoby do identyfikowania, których dokonania są bardziej dostosowane do ich aktualnych pragnień. Każdy okres życia ma własne, charakterystyczne „postacie do identyfikowania się” {Identification figures). Nie trzeba mówić, że identyfikacja przeważnie zachodzi nieświadomie, a nie jak mogłoby się wydawać – ze świadomą intencją.

Nie jest konieczne, aby z daną osobą identyfikować się pod każdym względem. Zwykle wybiera się i przyswaja tylko te cechy, co do których jest się przekonanym, że pomogą w osiągnięciu upragnionego celu. Proces identyfikacji polega w znacznej mierze na próbach i błędach, ponieważ zwykle nie ma się całkowitej pewności, jakie cechy danej osoby zapewniają jej sukcesy. Ostatecznym sprawdzianem jest to, czy identyfikacja pomaga zredukować napięcie: jeśli tak, to dana cecha zostaje przyswojona, jeśli nie – zostaje odrzucona. Można identyfikować się nie tylko z innymi ludźmi, lecz także ze zwierzętami, urojonymi postaciami, instytucjami, ideami abstrakcyjnymi oraz przedmiotami nieożywionymi.

Identyfikacja jest także metodą pozwalającą odzyskać stracony obiekt. Dzięki identyfikacji z ukochaną osobą, która zmarła lub z którą zostaliśmy rozłączeni, następuje reinkarnacja utraconej osoby w postaci przyswojenia sobie jakiejś cechy jej osobowości. Dzieci, które zostały odrzucone przez swych rodziców, często wytwarzają silne identyfikacje z nimi w nadziei odzyskania ich miłości. Można także identyfikować się z jakąś osobą ze strachu. Dziecko identyfikuje się z zakazami rodziców w celu uniknięcia kary. Ten rodzaj identyfikacji jest podstawą ukształtowania superego.

Ostateczna struktura osobowości stanowi nagromadzenie licznych identyfikacji dokonanych w różnych okresach życia jednostki, aczkolwiek ojciec i matka są prawdopodobnie najważniejszymi „postaciami do identyfikacji” w życiu każdego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *