Rozpatrywanie koncepcji Sheldona

Należy powiedzieć kilka słów o tym, w jakim znaczeniu będziemy stosować słowo „konstytucjonalny”. W psychologii często spotyka się dwie definicje. W pierwszej z nich termin ten odnosi się do czynników, które są „dane”, czyli obecne w momencie narodzin. W tym wypadku jest on po prostu skrótowym sposobem określenia oddziaływania genów i środowiska wewnątrzmacicznego. Zgodnie z drugim sposobem rozumienia tego terminu dotyczy on najbardziej podstawowej „konstrukcji organizmu”. Sheldon uważa, że konstytucja oznacza te aspekty jednostki, które są stosunkowo bardziej stałe i niezmienne – morfologię, fizjologię, funkcjonowanie gruczołów wydzielania wewnętrznego itp. i można ją przeciwstawić aspektom stosunkowo bardziej niestałym i podatnym na modyfikację pod wpływem nacisków środowiskowych, to znaczy nawykom, postawom społecznym, wykształceniu itd. (1940, s. 2).

Czytaj dalej Rozpatrywanie koncepcji Sheldona

Metody stosowane przy uczeniu się – ciąg dalszy

W badaniach nad reminiscencją wykryto jeszcze jedną interesującą zależność, a mianowicie, że reminiscencja rozumiana jako różnica między wynikami grupy eksperymentalnej, w której pomiar zapamiętywania dokonywany jest w jakiś czas po zaprzestaniu uczenia się, a wynikami grupy kontrolnej, w której pomiar dokonywany jest bezpośrednio po zakończeniu uczenia się, występuje po uczeniu skomasowym, a nie przejawia się wcale lub w stopniu znacznie mniejszym po uczeniu się rozłożonym w czasie. Zależność tę stwierdzono w wielu wypadkach w toku uczenia się czynności motorycznych i uczenia się materiału słownego. Za przykład badań nad występowaniem reminiscencji przy uczeniu się materiału słownego może posłużyć eksperyment Magdsick przeprowadzony w 1961 r. Cztery grupy osób badanych uczyły się wiersza składającego się z 8 zwrotek. W pierwszej grupie po trzykrotnym przeczytaniu każdej zwrotki robiono 2-minutową przerwę, w czasie której starano się zapobiec powtarzaniu. W drugiej grupie wiersza uczono się w całości czytając go trzykrotnie. Stopień zapamiętania wiersza badano po 10 minutach. Grupa pierwsza i druga miały odpowiednie grupy kontrolne, w których zapamiętywanie mierzono bezpośrednio po osiągnięciu kryterium. Wyniki badań świadczą o tym, że zapamiętanie wiersza było znacznie wyższe w grupie pierwszej, w której uczenie było rozłożone w czasie, natomiast różnica pod tym względem między grupą eksperymentalną i kontrolną była większa w grupie drugiej. Zgodnie zatem z przyjętą tutaj definicją reminiscencji, w tej grupie wystąpiła reminiscencja w większym stopniu niż w grupie pierwszej, w której uczenie się było rozłożone w czasie. Uzyskanie lepszych wyników w pomiarze zapamiętywania w grupie pierwszej mogło być spowodowane poprawą wyników podczas każdej przerwy. Ilustracją tej samej zależności, stwierdzonej przy uczeniu się czynności motorycznych, może być eksperyment Gostafsona i Iriona (McGeoch, 1953). Dotyczy on zjawiska reminiscencji występującej przy transferze bilateralnym. Dwie grupy osób w ciągu 10 prób uczyły się wodzić prętem trzymanym w prawej ręce po tarczy pursuimetru. Następnie podczas 10 prób uczyły się one wykonywania tego samego zadania lewą ręką. W jednej grupie badani wykonywali drugie zadanie bezpośrednio po 10 próbach, w których trzymali pręt w prawej ręce, w drugiej grupie badani mieli 5 minut przerwy. Lepsze wyniki otrzymano w drugim przypadku, tj. w grupie, która korzystała z przerwy (rys.53).

Czytaj dalej Metody stosowane przy uczeniu się – ciąg dalszy

Próba syntezy – przesądy cz. II

Zbierając to co powiedziano powyżej o cechach wspólnych: myślenia magicznego i działań przesądnych ludzi wykształconych: uczuć głębokich, zmieniających sposób widzenia i oceniania przedmiotu wyzwalającego uczucie: nastawienia rze- komourojeniowego: natręctw i fobii – można te wszystkie zjawiska określić jako różne przejawy izolowanych struktur emocjo- nalno-myślowych.

Czytaj dalej Próba syntezy – przesądy cz. II

ANGYAL I ROZWÓJ OSOBOWOŚCI CZ. II

Zdrowie i nerwicę należy uważać za dwa zorganizowane procesy, dwie dynamiczne konfiguracje czy struktury organizujące ten sam materiał, tak że każdy element ma swe miejsce w dwóch różnych strukturach. Mogą między nimi następować zmiany, trwałe lub krótkoterminowe, w dowolnym kierunku, lecz w każdym momencie dana osoba jest albo zdrowa, albo neurotyczna, zależnie od tego, który system dominuje (1965, s. 103).

Czytaj dalej ANGYAL I ROZWÓJ OSOBOWOŚCI CZ. II

Zastosowanie lewinowskiej teorii osoby – ciąg dalszy

Grubsze granice w regionie wewnętrzno-osobistym u dziecka upośledzonego umysłowo oznaczają, że komunikacja między systemami napięciowymi jest u niego słabsza niż u dziecka normalnego. Na rysunku reprezentującym dziecko normalne komórek jest więcej, ponieważ Lewin wysuwa twierdzenie, że dziecko normalne jest bardziej zróżnicowane niż dziecko upośledzone umysłowo. Inne różnice między dzieckiem upośledzonym umysłowo i dzieckiem normalnym omawia Lewin (1935a, rozdz. VII).

Czytaj dalej Zastosowanie lewinowskiej teorii osoby – ciąg dalszy

Młodzież chora na raka w szpitalu cz. II

Poczucie osamotnienia i lęk przed powtarzającymi się zabiegami medycznymi wymaga również wsparcia. Ból i niepokój to symptomy towarzyszące pobraniu szpiku i nakłuciom lędźwiowym. Są one przedmiotem niechęci chorych (Zeltzer, Kellerman, Ellenberg 1980 s. 132 i nn.). Badacze donoszą, że młodzież z rakiem uważa, iż po pobraniu szpiku kostnego i nakłuciach lędźwiowych czuje się gorzej niż przed samą chorobą.

Czytaj dalej Młodzież chora na raka w szpitalu cz. II

Kultura filozoficzna w Polsce

Właśnie „nagięciu się do zadania społecznego”3 przez Twardowskiego zawdzięczamy, że kultura filozoficzna w Polsce wzrastała stopniowo, by w okresie międzywojennym wydać zastęp wybitnych badaczy we wszystkich niemal dziedzinach wiedzy filozoficznej: logików, metodologów nauki, psychologów, historyków filozofii, J. Łukasiewicza, T. Kotarbińskiego, W. Tatarkiewicza, K. Ajdukiewicza, I. Dąmbską, T. Czeżow- skiego, W. Witwickiego, by wspomnieć tylko najbardziej znanych. I w tym oto lwowskim okresie działalności Twardowskiego, w czasie organizowania pracy filozoficznej w Polsce, brentanowskie hasło naukowości filozofii wydało swe owoce. Zakładając w roku 1904 Polskie Towarzystwo Filozoficzne pragnął Twardowski powołać instytucję, która stwarzałaby ramy naukowego uprawiania filozofii, polegającego na przestrzeganiu krytycyzmu badawczego i niezawisłości od uprzedzeń metafizycznych. Jeśli zaś idzie o wzory dla tak pojętej pracy, przestrzegał Twardowski, by „nikt z faktu, że rozpoczynamy pracę w rocznicę śmierci Kanta nie wysnuwał wniosku, że chcemy kroczyć świadomie śladami filozofii niemieckiej”, przypominając dalej, że „właśnie Kant jednoczył w sobie pierwiastki filozofii niemieckiej z pierwiastkami filozofii angielskiej i z niedocenianymi dotąd należycie pierwiastkami filozofii francuskiej” 4. Poddanie się jednostronnym wpływom filozoficznym prowadziłoby – zdaniem Twardowskiego – do doktrynerstwa, zaś przed nim przede wszystkim należy się bronić, gdyż imponująca czasami konstrukcja zasłonić może rzeczywistość. Przestrzegając przed jednostronnym wpływem kantow- skim nie miał jednakże Twardowski na myśli – jak się wydaje – samej filozofii Kanta, której był miłośnikiem, lecz raczej filozofię neokantowską, oddaloną w swej pasji konstruowania od rzeczywistości. Jako antidotum na racjonalistyczną spekulację zalecał Twardowski zwrócenie się ku myślicielom empiryzmu, Loc- ke’owi i Hume’owi. Sam wielokrotnie powoływał się na ich analizy epistemologiczne, zaś dzieło Hume’a Badania dotyczące rozumu ludzkiego przełożył (wspólnie z Janem Lukasie wiczem) na język polski 5. Postulat konfrontacji wyników poznawczych uzyskanych z punktu widzenia odmiennych stanowisk filozoficznych opierał Twardowski na przekonaniu, że w oparciu o źródłowe i bezstronne badanie rzeczywistości osiągnąć można poznanie, które ugruntowaniem Swoim w „rzeczach samych” zdoła zwalczyć anarchię kierunków myślowych. Konfrontacja różnych stanowisk możliwa jest – jak (powiedziałby Twardowski – na gruncie jedności i obiektywności prawdy, o której także przekonany był Brentano, gdy głosił: „Gdzie wiedza, tam z konieczności prawda, a gdzie prawda, tam zgoda, albowiem istnieje wiele błędów, lecz tylko jedna prawda” 6.

Czytaj dalej Kultura filozoficzna w Polsce

ADLER I ZAINTERESOWANIE SPOŁECZNE

Adler we wczesnym okresie działalności teoretycznej, gdy wskazywał na agresywną, żądną władzy naturę ludzi i głosił ideę „męskiego protestu” jako hiperkompensacji kobiecej słabości, był ostro krytykowany za uwypuklanie roli egoistycznych popędów i ignorowanie motywów społecznych. Dążenie do wyższości zabrzmiało jak okrzyk wojenny nietzscheańskiego nadczłowieka, dobrze pasujący do darwinowskiego hasła o przetrwaniu najlepiej przystosowanych.

Czytaj dalej ADLER I ZAINTERESOWANIE SPOŁECZNE