Dobry psycholog z Warszawy. Skuteczna pomoc psychologiczna. Zadzwoń po badanie!

Prawidłowości dotyczące odraczania reakcji

Trzecim źródłem informacji porównawczych o uczeniu się zwierząt i człowieka są badania reakcji odroczonych. Sytuacje, w jakich prowadzi się te badania, różnią się od opisanych poprzednio przede wszystkim tym, że wchodzi w grę tylko jednorazowe działanie bodźców, podczas gdy w metodach warunkowania i labiryntu – wielokrotne ich powtarzanie. Różnica ta wydaje się zasadnicza. W badaniach metodą reakcji odroczonych nie mamy do czynienia, jak w poprzednio opisanych badaniach, z wytwarzaniem trwałych sposobów reagowania na określone bodźce, lecz z opóźnieniem reakcji już wytworzonych, które z jakichś względów nie mogą być wykonane natychmiast.

Ogólne prawidłowości dotyczące odraczania reakcji zdają się być wspólne u człowieka i u zwierząt. Zauważono, że zwierzęta wyznaczają często, natychmiast po zadziałaniu bodźca, kierunek przyszłej reakcji i zachowują w okresie odroczenia stałą pozycję ciała. Podobnie zachowują się niekiedy młodsze dzieci, a także osoby niedorozwinięte umysłowo. Zmiana pozycji ciała uniemożliwia czasem (zarówno u zwierząt, jak i u człowieka) odroczenie reakcji. Z reguły zadanie okazuje się łatwiejsze wówczas, gdy osobnik zachowuje stałą pozycję ciała niż wtedy, gdy zmienia ją w okresie odroczenia (Hunter, 1913: Emmerson, 1931: Wacuro i Nikol- ski, 1956).

Druga ze stwierdzonych zależności informuje o względnym stopniu trudności zadań dotyczących odroczenia reakcji na położenie przedmiotu i zadań dotyczących odroczenia reakcji na inne jego cechy. W badaniach przeciwstawiano położeniu takie cechy przedmiotu, jak np. barwa, zmieniając jego pozycję w sposób niewidoczny dla badanych w okresie odroczenia. Zarówno dla zwierząt, jak i dla człowieka najłatwiejsze okazuje się odroczenie reakcji na położenie przedmiotu. Reakcje odroczone na cechy nie związane z położeniem, na przykład na barwę przedmiotu, uzyskuje się u zwierząt znacznie trudniej, a w rozwoju ontogenetycznym człowieka pojawiają się one wyraźnie później niż reakcje na położenie (Miller, 1934: Babska, 1961: Włodarski, 1961, 1965). Wydaje się to zrozumiałe, albowiem – gdy czynnikiem decydującym jest położenie – reakcja może być wyznaczona natychmiast po zadziałaniu bodźca, odroczeniu ulega tylko jej wykonanie. W przypadku cechy nie związanej z położeniem (na przykład barwy) odroczenie dotyczy zarówno ukierunkowania reakcji, jak i jej wykonania, a nawyk natychmiastowego wyznaczania kierunku przyszłej reakcji utrudnia w opisywanej sytuacji osiągnięcie celu i dokonanie prawidłowego wyboru (Włodarski, 1965).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.