Problem związków człowieka ze społeczeństwem

Fromm wskazuje także, że wtedy, gdy społeczeństwo zmienia się pod jakimś ważnym względem, jak przekształcenie się feudalizmu w kapitalizm lub zastąpienie pracy indywidualnych rzemieślników przez system fabryczny, zmiana taka zwykle powoduje zaburzenia w charakterze społecznym ludzi. Stara struktura charakteru nie pasuje do nowego społeczeństwa, co wzmaga poczucie alienacji i rozpaczy u danej osoby. Jest ona odcięta od tradycyjnych więzi i dopóki nie wytworzy nowych stosunków przynależności i nowych powiązań, czuje się zagubiona. W czasie takich okresów przejściowych człowiek łatwo staje się ofiarą wszelkiego rodzaju cudownych, uniwersalnych środków zaradczych, które oferują ucieczkę od samotności.

Problem związków człowieka ze społeczeństwem uważa Fromm za bardzo ważny i powraca do niego wielokrotnie. Jest zupełnie przekonany o słuszności następujących twierdzeń:

– 1) ludzie mają podstawową, wrodzoną naturę,

– 2) społeczeństwo jest stworzone przez ludzi w celu urzeczywistnienia tej podstawowej natury,

– 3) żadne utworzone dotychczas społeczeństwo nie zaspokaja podstawowych potrzeb egzystencji ludzkiej,

– 4) możliwe jest stworzenie takiego społeczeństwa.

Za jakim rodzajem społeczeństwa opowiada się Fromm? Jest to społeczeństwo, w którym człowiek odnosi się do człowieka z miłością, w którym jest on zakorzeniony w związkach braterstwa i solidarności […]: społeczeństwo, które umożliwia mu wykroczenie poza naturę, przez tworzenie, a nie przez niszczenie, w którym każdy osiąga poczucie własnego ja przez doświadczanie siebie jako podmiotu swych władz duchowych, a nie przez konformizm, w którym istnieje taki system orientacji i przywiązania, że człowiek nie potrzebuje zniekształcać rzeczywistości ani czcić idolów (1955, s. 362).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *