Dobry psycholog z Warszawy. Skuteczna pomoc psychologiczna. Zadzwoń po badanie!

Superego

Trzecim systemem osobowości, który rozwija się jako ostatni, jest superego. Jest to wewnętrzna reprezentacja tradycyjnych wartości i ideałów społeczeństwa, przekazywanych dziecku w interpretacji rodziców i wpajanych mu za pomocą systemu nagród i kar. Superego jest „instancją moralną” osobowości: reprezentuje ideały, nie rzeczywistość, i dąży do doskonałości, a nie do przyjemności. Przede wszystkim stara się ono rozstrzygnąć, czy coś jest słuszne czy niesłuszne, aby mogło działać zgodnie z normami moralnymi uwierzytelnionymi przez przedstawicieli społeczeństwa.

Superego – wewnętrzny arbiter osądzający z moralnego punktu widzenia postępowanie człowieka – kształtuje się pod wpływem nagród i kar stosowanych przez rodziców. Aby uzyskiwać nagrody i uniknąć kar, dziecko uczy się dostosowywać swe zachowanie do wytycznych ustalonych przez rodziców. Wszystko to, co rodzice aprobują i za co nagradzają dziecko, jest zwykle włączone do ja idealnego, drugiego subsystemu superego. Mechanizm, za którego pośrednictwem następuje to włączenie, nosi nazwę introjekcji. Dziecko przyswaja normy moralne rodziców, czyli dokonuje introjekcji tych norm. Sumienie karze człowieka wywołując w nim poczucie winy, ja idealne nagradza go sprawiając, że czuje się dumny z siebie. Wraz z ukształtowaniem się superego samokontrola zajmuje miejsce kontroli sprawowanej przez rodziców.

Główne funkcje superego to: 1) hamowanie impulsów id, zwłaszcza seksualnych lub agresywnych, ponieważ są to impulsy, których przejawianie jest najostrzej potępiane przez społeczeństwo, 2) przekonywanie ego, by zastępowało cele realistyczne celami moralnymi, 3) dążenie do doskonałości. Tak więc superego skłonne jest przeciwstawiać się zarówno id, jak i ego i dopasowywać otaczający świat do swych wyobrażeń. Jednakże podobnie jak id jest ono nieracjonalne, a podobnie jak ego usiłuje sprawować kontrolę nad popędami. W przeciwieństwie do ego superego nie ogranicza się do odłożenia na później zaspokojenia popędów, lecz stara się zablokować je na stałe. (Analizę historyczną pojęcia superego przedstawił Turiell, 1967).

Na zakończenie tego krótkiego opisu trzech systemów osobowości trzeba podkreślić, że id, ego i superego nie należy uważać za trzech człowieczków, którzy kierują osobowością. Są to jedynie nazwy różnych procesów psychicznych, które podlegają różnym regułom systemowym. W zwykłych okolicznościach te różne reguły nie kolidują ze sobą ani też nie zmierzają do sprzecznych celów. Przeciwnie, współdziałają one ze sobą jako zespół pozostający pod kierunkiem ego. Normalnie osobowość funkcjonuje jako całość, a nie jako trzy odrębne części. Najogólniej biorąc, można uważać id za biologiczny komponent osobowości, ego za komponent psychiczny, superego zaś za komponent społeczny.

Freud wychował się pod wpływem wysoce deterministycznej i pozytywistycznej filozofii XIX-wiecznej nauki i uważał organizm ludzki za złożony system energetyczny, który czerpie swą energię ze spożytego pokarmu i wydatkuje ją na tak różne cele, jak krążenie, oddychanie, wysiłek mięśniowy, spostrzeganie, myślenie i pamiętanie. Freud nie widział powodu, by zakładać, że energia zasilająca oddychanie lub trawienie różni się czymkolwiek – z wyjątkiem formy – od energii zasilającej myślenie i pamiętanie. Ostatecznie, jak podkreślali mocno XIX-wieczni fizycy, energię należy określać w kategoriach wykonywanej przez nią pracy. Jeśli praca ta polega na aktywności psychicznej, takiej jak myślenie, to – zdaniem Freuda – całkowicie uzasadnione jest nazwanie tej formy energii energią psychiczną. Zgodnie z zasadą zachowania energii energia może przechodzić z jednej postaci w drugą, lecz nigdy nie może zniknąć z całego, kosmicznego systemu: wynika z tego, że energia psychiczna może się przekształcić w energię fizjologiczną, i na odwrót. Punktem styczności czy też pomostem między energią organizmu a energią osobowości jest id i jego popędy.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.