Dobry psycholog z Warszawy. Skuteczna pomoc psychologiczna. Zadzwoń po badanie!

TEORIA CZYNNIKOWA CATTELLA

W niniejszym rozdziale zapoznamy się z pewną szczególną metodą empiryczną, a mianowicie analizą czynnikową, oraz przedstawimy stanowisko teoretyczne, które ukształtowało się w ścisłym związku z zastosowaniem tej metody, a mianowicie teorię osobowości sformułowaną przez Raymonda B. Cattella. Inni teoretycy osobowości również posługiwali się tą metodą, a wśród jej wybitnych pionierów należy wymienić H.J. Eysencka, J.P. Guilforda, C. Burta, L.L. Thurstone’a oraz W. Stephensona. Oczywiście i współcześni badacze, zaliczani do wielu różnych orientacji teoretycznych, stosowali w szerokim zakresie analizę czynnikową jako codzienne narzędzie empiryczne. Jednakże teoria Cattella jest najszerszą i najbardziej rozwiniętą teorią osobowości opartą na analizie czynnikowej i dlatego opiszemy ją obszernie w tym rozdziale, po czym rozpatrzymy pokrótce teorie Eysencka i Guilforda. Najpierw jednak musimy zapoznać się w skrócie z samą metodą analizy czynnikowej.

Podstawowe idee analizy czynnikowej sformułował C. Spearman (1904), wybitny psycholog angielski, najbardziej znany ze swych prac nad zdolnościami umysłowymi (Spearman, 1927). Wysunął on sugestię, że analizując dwa zbliżone nieco do siebie testy zdolności, możemy się spodziewać, że otrzymamy dwa rodzaje czynników, które wpływają na wyniki uzyskiwane w tych testach. Po pierwsze, istnieje czynnik ogólny (na przykład płynność słowa, inteligencja ogólna, poziom wykształcenia), który jest ważny dla obu testów. Po drugie, istnieje czynnik specyficzny (na przykład pamięć wzrokowa, percepcja przestrzenna, szczególny rodzaj wiadomości), który jest jedyny w swoim rodzaju i charakterystyczny dla danego testu. Metoda analizy czynnikowej została opracowana jako sposób ustalania istnienia czynników ogólnych i dopomagania w ich identyfikacji.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.