Dobry psycholog z Warszawy. Skuteczna pomoc psychologiczna. Zadzwoń po badanie!

TRZECIA PSYCHOLOGIA

W ciągu ostatnich dwudziestu lat prowadziłem badania poświęcone procesom poznawczym, a głównie myśleniu i podejmowaniu decyzji. Jest to dostatecznie długi okres nie tylko z punktu widzenia życia człowieka, ale również z perspektywy zaledwie stuletniej historii psychologii naukowej. Dzięki temu mogłem bezpośrednio śledzić przemiany tej nauki, jej wielkie odkrycia i równie wielkie niepowodzenia.

W tym okresie wyrastała nieufność – wyrażana przez wielu psychologów – do dwóch wielkich koncepcji człowieka: behawiorystycznej i psychodyna- micznej. Jednocześnie wybitni uczeni, tacy jak J. Bruner, G. A. Kelly czy H. A. Simon, próbowali naszkicować nowy portret psychologiczny, który bardziej odpowiadałby faktom empirycznym i który nie byłby tak mechaniczny jak behawioryzm i tak kliniczny jak psychoanaliza. Poszukiwania te dały zachęcające wyniki. Stworzono kilka zupełnie oryginalnych i trafnych portretów funkcjonowania człowieka, które – w skrócie pojęciowym – można by nazwać koncepcjami poznawczymi. Koncepcje te są próbą wyjścia poza alternatywę: behawioryzm czy psychodynamika: są one swego rodzaju trzecią psychologią, w której pokładam – podobnie jak wielu moich kolegów – wielkie nadzieje.

Jakie są generalne poglądy twórców tej koncepcji? Przede wszystkim odrzucają oni obraz człowieka reaktywnego, który jest całkowicie sterowany przez środowisko, oraz wizerunek człowieka niedoskonałego, którym rządzą nieświadome i z reguły sprzeczne siły motywacyjne. Jednocześnie zakładają, że jednostka jest samodzielnym podmiotem przyjmującym postawę badawczą wobec rzeczywistości, która – podobnie jak zawodowy naukowiec – obserwuje świat, przewiduje, formułuje hipotezy, planuje, eksperymentuje i wnioskuje, i która – zgodnie z posiadaną wiedzą – przystosowuje się do świata i kształtuje go. Zgodnie z tą koncepcją procesy psychiczne i zewnętrzne zachowanie człowieka zależą od informacji. Jest on sterowany czy kontrolowany przez informacje płynące ze środowiska oraz informacje zakodowane uprzednio w pamięci. Tego rodzaju sterowanie będziemy nazywać sterowaniem poznawczym.

Ale człowiek nie jest istotą całkowicie manipulowaną przez informacje: informacje są jedynie m a- teriałem, który jest przetwarzany w procesie myślenia, przewidywania i planowania działań. Podobnie jak badacz, jednostka wychodzi poza dane informacje: samodzielnie organizuje posiadaną wiedzę o świecie zewnętrznym i o własnym działaniu. Nie jest więc ona ani marionetką manipulowaną przez środowisko, ani niewydarzonym aktorem całkowicie zależnym od nieświadomych sił popędowych: jest mniej lub bardziej dojrzałym badaczem, który w znacznym stopniu decyduje o własnym losie i który umie aktywnie działać w instytucjonalnej sieci.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.