Dobry psycholog z Warszawy. Skuteczna pomoc psychologiczna. Zadzwoń po badanie!

Twardowski a poglądy Vaihingera cz. III

Innego rodzaju podstawą, która umożliwia Twardowskiemu utożsamienie własnych poglądów z fikcjo- nizmem Vaihingera jest konceptualistyczna teoria istnienia przedmiotów przedstawień ogólnych. W rozprawie O treści i przedmiocie … powiada Twardowski: „To, że przedstawienie ogólne ma przedmiot różny od przedmiotów podporządkowanych mu przedstawień jednostkowych, nie jest – jak dobrze wiadomo – żadną nową teorią. Platońskie idee nie są niczym innym, jak przedmiotami przedstawień ogólnych. Tym przedmiotom Platon przypisywał istnienie. Dziś tego już nie czynimy: przedmiot przedstawienia jest przez nas przedstawiony, ale nie istnieje, co najwyżej można w tym sensie mówić o jego istnieniu, że daje się on wskazać w przedmiotach odpowiednich przedstawień jednostkowych w postaci zmodyfikowanej przez ich indywidualne własności”10. Przedmiotom pojęć ogólnych odmawia Twardowski istnienia poza umysłem: w tym sensie jego zdaniem pojęciom nie odpowiada żadna inna rzeczywistość poza tą, która daje się wskazać w przedmiotach przedstawień jednostkowych, oraz tą, która stanowi o ich istnieniu w umyśle. Należy tu zauważyć, że teza Vaihingera, uznająca pojęcia za fikcje, którym nic zgoła nie odpowiada, w przeciwieństwie do konceptualistycznego przekonania Twardowskiego posiada charakter nominalistyezny.

Analogia ujęcia pojęć przez Twardowskiego z pewnymi tezami fikcjonalizmu Vaihingera nie ma jednak – jak się wydaje – konsekwencji wybiegających poza teorię pojęć. Bowiem nie zgodziłby się z pewnością Twardowski na tezę Vaihingera, iż „prawda jest najbardziej celowym błędem”1J, nie przystałby chyba również na tezę, że byt nie jest dany jako obiektywna realność, a wszystkie rzeczy i własności mają charakter „ais ob”. Zgodziłby się natomiast z tym, że w pewnych wypadkach myślenie tworzy fikcje, ustala przydatne na użytek nauki twory (np. hipotezy), co jednak nie znaczy, by wszelkie myślenie było tworem sztucznym i nie dotyczącym rzeczywistości obiektywnej.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.